Dlaczego oczko wodne zamarza do dna?

Oczko wodne zamarza do dna przede wszystkim wtedy, gdy jest zbyt płytkie. Woda zamarza od powierzchni w dół, a w zbiorniku o głębokości poniżej około 80–100 cm lód może szybko objąć całą jego objętość. Dla ryb oznacza to śmiertelne zagrożenie, ponieważ nie przeżyją zamrożenia tkanek.

Dlaczego płytkie oczko zamarza całkowicie?

Podczas mrozu najpierw zamarza powierzchnia wody. Powstała tafla lodu częściowo izoluje głębsze warstwy, dlatego w odpowiednio głębokim zbiorniku ryby mogą przetrwać zimę przy dnie. W płytkim oczku izolująca warstwa jest jednak zbyt mała, a niska temperatura szybko dociera do całego zbiornika.

Ryzyko rośnie także wtedy, gdy w oczku znajduje się dużo mułu, liści i obumarłych roślin. Ich rozkład zużywa tlen i może pogarszać jakość wody. Sam fakt, że oczko zamarza od góry, nie oznacza więc jeszcze problemu, ale zamarznięcie do dna zwykle kończy się śmiercią organizmów wodnych.

Co dzieje się z rybami pod lodem?

Ryby nie zapadają w stan hibernacji wewnątrz lodu. Mogą spowolnić przemianę materii i przebywać zimą przy dnie, ale tylko wtedy, gdy mają dostęp do niezamarzniętej wody oraz wystarczającej ilości tlenu. Zamarznięcie tkanek jest dla nich nieodwracalne.

W całkowicie skutej taflą wodzie pojawiają się przede wszystkim następujące zagrożenia:

• Przyducha – zamknięta tafla lodu ogranicza wymianę gazową, a ryby zużywają dostępny tlen.
• Gromadzenie się gazów powstających podczas rozkładu mułu, liści i resztek roślin.
• Stopniowe pogarszanie jakości wody, którego ryby nie mogą skompensować ucieczką do głębszej warstwy.
• Śnięcie ryb, jeśli zbiornik zamarznie całkowicie albo przez długi czas pozostaje bez wymiany gazowej.

Jak ratować ryby i zapobiegać zamarzaniu?

W płytkim oczku najbezpieczniejszym rozwiązaniem jest odłów ryb przed nadejściem trwałych mrozów. Karaś czy inne ryby stawowe powinny trafić do odpowiednio dużego zbiornika w chłodnym, zabezpieczonym przed mrozem pomieszczeniu. Małe akwarium nie nadaje się do zimowania kilku większych ryb, ponieważ szybko pogarszają one jakość wody.

Jeżeli ryby pozostają w oczku o wystarczającej głębokości, można zastosować napowietrzacz. Dyfuzor powinien pracować w górnej części zbiornika, a nie przy samym dnie. Chodzi o dostarczanie tlenu i ułatwienie wymiany gazowej bez intensywnego mieszania najcieplejszej wody znajdującej się głębiej.

Pomocny jest również pływający przerębel ze styropianu. Można go uzupełnić napowietrzaniem, aby otwór nie zarastał lodem. W praktyce otwór o średnicy około 20 cm wystarcza do poprawy wymiany gazowej, ale trzeba kontrolować go podczas silnych mrozów. Jeśli całkowicie zamarznie, należy rozmrozić go gorącą wodą, a nie uderzać w taflę.

Przy tworzeniu przerębla postępuj spokojnie i bez gwałtownych uderzeń:

1. Ustaw na lodzie przerębel styropianowy albo zaznacz miejsce, w którym ma powstać otwór.
2. Rozgrzej wodę i powoli wytop otwór w lodzie, nie wlewając jej gwałtownie do oczka.
3. Umieść w pobliżu napowietrzacz, a dyfuzor zawieś płytko pod powierzchnią.
4. Kontroluj, czy przewód powietrzny nie zamarzł i czy woda w otworze pozostaje wolna od lodu.

Nie kuj lodu siekierą ani młotkiem. Fala uderzeniowa przenosi się w wodzie i może uszkodzić pęcherz pławny ryb. Ryzyko jest szczególnie duże, gdy zwierzęta znajdują się pod miejscem uderzenia. Gdy ryby wykazują oznaki śnięcia albo zbiornik jest zbyt duży na bezpieczny odłów, potrzebna może być pomoc osoby zajmującej się oczkami wodnymi.

Czy moje oczko jest bezpieczne?

Głębokość nie jest jedynym czynnikiem, ale pozwala szybko ocenić ryzyko zimowania ryb:

Co zrobić w przyszłości?

Jeżeli oczko regularnie zamarza do dna, trwałym rozwiązaniem jest jego pogłębienie. W płytkim zbiorniku napowietrzacz i przerębel mogą ograniczyć ryzyko przyduchy, ale nie zastąpią bezpiecznej głębiny. Przed kolejną zimą usuń liście i muł, sprawdź działanie urządzeń oraz odłów ryby, jeśli zbiornik nadal nie zapewnia im niezamarzniętej strefy.