Przed pierwszymi przymrozkami nie trzeba wykonywać wszystkich prac naraz. Najpierw podlej rośliny, zabezpiecz ich korzenie i usuń to, co może gnić lub przenosić choroby. Okrywanie oraz inne działania dopasuj do temperatury i stanu uśpienia roślin, ponieważ przymrozek jest sygnałem do działania, a nie powodem do paniki.
Od czego zacząć przygotowanie ogrodu?
Ogród wchodzi w zimowy spoczynek stopniowo. Jesienne prace warto więc rozłożyć w czasie, zamiast jednego dnia przycinać, nawozić, podlewać i okrywać wszystkie rośliny. Największe znaczenie mają zabiegi, które zabezpieczają wodę w podłożu oraz szyjkę korzeniową – te części rośliny najtrudniej chronić później, gdy ziemia już zamarznie.
Przed zapowiadanym ochłodzeniem sprawdź przede wszystkim wilgotność gleby, stan młodych nasadzeń i roślin zimozielonych. Usuń chore resztki roślinne, wygrab liście z trawnika, a wrażliwe gatunki przygotuj do późniejszego okrycia.
Najważniejsze prace przed mrozem
Podlej rośliny przed zamarznięciem gleby
Podlewanie wykonaj kilka dni przed spodziewanym przymrozkiem, gdy temperatura w dzień pozostaje dodatnia. Wodę kieruj do strefy korzeniowej, nie na liście. Podłoże powinno zostać dobrze nawodnione, ale bez tworzenia zastoin, które mogą prowadzić do gnicia korzeni.
Wilgotna gleba wolniej się wychładza, a roślina ma zapas wody na okres, w którym pobieranie wilgoci z zamarzniętego podłoża jest utrudnione. Zjawisko, w którym roślina traci wodę przez liście, ale nie może uzupełnić jej z korzeni, nazywa się suszą fizjologiczną. Dotyczy to szczególnie roślin zimozielonych, ponieważ także zimą tracą wodę podczas wietrznej lub słonecznej pogody.
Podlewaj rano albo we wczesnych godzinach popołudniowych. Najpierw sprawdź wilgotność ziemi na kilku centymetrach głębokości. Nie podlewaj, gdy gleba jest już zamarznięta.
Prace najlepiej wykonać w takiej kolejności:
- Podlewanie – uzupełnij wilgoć w strefie korzeniowej, zwłaszcza przy młodych i zimozielonych roślinach.
- Kopczykowanie – zabezpiecz szyjkę korzeniową róż, młodych krzewów i innych wrażliwych nasadzeń.
- Okrywanie części nadziemnych – zastosuj agrowłókninę dopiero po pierwszych lekkich przymrozkach, gdy roślina wejdzie w stan uśpienia.
Usyp kopczyki wokół wrażliwych roślin
Kopczyk chroni szyjkę korzeniową i dolną część pędów przed gwałtownym spadkiem temperatury. Wokół nasady rośliny usyp warstwę ziemi, kompostu, kory, liści lub trocin o wysokości około 20 cm. Materiał nie powinien być mokry ani zbity, ponieważ ograniczenie dostępu powietrza sprzyja gniciu.
Takiego zabezpieczenia potrzebują przede wszystkim róże, młode krzewy i świeżo posadzone rośliny. W przypadku starszych, dobrze zahartowanych okazów kopczykowanie może nie być konieczne. Decyzję ułatwia znajomość gatunku oraz warunków w danym miejscu.
Okrywaj dopiero po przymrozkach
Agrowłóknina, maty słomiane i gałązki iglaków chronią nadziemne części roślin przed zimnem i wysuszającym wiatrem. Nie zakładaj ich jednak zbyt wcześnie. Trwałe okrycie przed wejściem rośliny w stan spoczynku może zatrzymać wilgoć i ciepło, pobudzić wzrost albo zwiększyć ryzyko gnicia.
Po pierwszych lekkich przymrozkach sprawdź, które rośliny wymagają dodatkowej ochrony. Najczęściej są to:
- róże i młode krzewy ozdobne,
- świeżo posadzone lub młode nasadzenia,
- rośliny uprawiane w donicach, których bryła korzeniowa szybko się wychładza,
- gatunki egzotyczne i wrażliwe na mróz.
Osłonę załóż luźno, aby powietrze mogło krążyć wokół pędów. Donice najlepiej przenieść w osłonięte miejsce albo zabezpieczyć także od boków i od spodu.
Czego nie robić jesienią?
Przed zimą łatwo wykonać zabieg, który zamiast pomóc osłabi roślinę. Najczęstsze błędy dotyczą nawożenia, cięcia i zbyt wczesnego okrywania.
| Czynność | Dlaczego to błąd | Skutek |
|---|---|---|
| Nawożenie azotem | Azot pobudza wzrost młodych pędów i utrudnia ich drewnienie przed zimą. | Większe ryzyko przemarzania pędów. |
| Radykalne cięcie lawendy, róż lub hortensji ogrodowej | Rany po cięciu mogą nie zdążyć się zasklepić, a usunięcie pędów ogranicza naturalną ochronę rośliny. | Przemarzanie, gnicie lub słabsze kwitnienie w następnym sezonie. |
| Cięcie krzewów kwitnących na zeszłorocznych pędach | Usuwa się pąki zawiązane na kolejny rok, jak u hortensji ogrodowej czy lilaka. | Brak albo ograniczenie kwitnienia. |
| Pozostawienie chorych liści i resztek roślinnych | Materiał może być źródłem patogenów i sprzyjać rozwojowi chorób. | Większe ryzyko infekcji wiosną. |
| Zbyt wczesne założenie agrowłókniny | Pod osłoną może gromadzić się wilgoć i ciepło, które opóźniają wejście rośliny w spoczynek. | Rozwój pędów, zaparzenie lub gnicie. |
Jesienią można wykonać cięcie sanitarne, czyli usunąć pędy chore, złamane i wyraźnie uszkodzone. Radykalne formowanie wrażliwych roślin lepiej przełożyć na termin właściwy dla danego gatunku. Nie stosuj też późną jesienią nawozów azotowych. Jeśli nawożenie jest potrzebne, wybierz preparat jesienny zawierający przede wszystkim potas i fosfor, zgodnie z wymaganiami rośliny i zaleceniami na etykiecie.
Zabezpiecz instalacje i wyposażenie ogrodu
Mróz może uszkodzić nie tylko rośliny. Woda pozostawiona w przewodach zwiększa swoją objętość podczas zamarzania, dlatego przed trwałym ochłodzeniem opróżnij instalację nawadniającą, węże i elementy fontann.
Wykonaj najważniejsze czynności:
- zakręć dopływ wody i spuść ją z węży oraz przewodów nawadniających,
- odłącz, opróżnij i przechowaj pompy oraz urządzenia fontannowe w suchym miejscu,
- usuń liście i gnijące resztki z oczka wodnego, a na powierzchni umieść pływak ograniczający nacisk lodu na brzegi,
- schowaj donice, dekoracje i meble ogrodowe albo ustaw je pod zadaszeniem,
- zabezpiecz drewniane elementy przed wilgocią, jeśli wymagają impregnacji lub osłony.
Jeśli w ogrodzie rosną pomidory, zbierz przed nocą z temperaturą poniżej zera duże, twarde, zielone owoce. Mogą dojrzewać po zerwaniu w przewiewnym kartonie, najlepiej w temperaturze pokojowej. Owoce chore, miękkie lub uszkodzone wyrzuć, aby nie stały się źródłem pleśni.
Obserwuj mikroklimat, nie tylko kalendarz
Ten sam termin nie obowiązuje w każdym ogrodzie. Osłonięta rabata przy ścianie domu może wychładzać się później niż otwarta działka, a donice i rośliny na podwyższeniach tracą ciepło szybciej niż nasadzenia w gruncie. Dlatego reaguj na prognozę, temperaturę gleby i stan roślin.
Najpierw zadbaj o wodę i korzenie, potem o osłony. Tak przygotowany ogród może spokojnie wejść w zimowy spoczynek, a Ty zachowasz czas na wiosenne prace.
