Jesień to dobry moment, aby założyć kompostownik, ponieważ ogród dostarcza wtedy dużo suchego materiału węglowego – liści, gałęzi i resztek roślin. Prawidłowy start wymaga przewiewnego dna, naprzemiennych warstw materiału zielonego i brązowego oraz ochrony przed nadmiarem deszczu.
Jak założyć kompostownik jesienią krok po kroku?
Jesienne liście, skoszona trawa i resztki po porządkach ogrodowych mogą stać się wartościowym kompostem. Wilgotna gleba i wciąż stosunkowo łagodna temperatura sprzyjają rozpoczęciu rozkładu, a nadmiar liści można przechować i wykorzystywać przez kolejne miesiące.
Gdzie i jak postawić kompostownik?
Kompostownik ustaw w łatwo dostępnym, półcienistym miejscu, najlepiej w pobliżu grządek i rabat, ale nie bezpośrednio pod drzewami. Korzenie mogłyby pobierać wodę i składniki z pryzmy, a jesienne liście z korony drzewa często trafiałyby wprost na konstrukcję. Od domu zachowaj około 5–10 metrów odstępu, zwłaszcza jeśli planujesz dodawać resztki kuchenne.
Możesz wykorzystać gotową skrzynię, zbudować kompostownik z desek albo połączyć cztery palety za pomocą kątowników ciesielskich. Ścianki powinny przepuszczać powietrze, a konstrukcja nie powinna mieć szczelnego dna. Dzięki temu nadmiar wody odpłynie do podłoża, a mikroorganizmy i organizmy glebowe będą mogły zasiedlić pryzmę.
Zakładanie kompostownika wykonaj w następującej kolejności:
- Wyrównaj podłoże i usuń chwasty. Nie betonuj miejsca pod pryzmą, ponieważ kompostownik powinien mieć kontakt z ziemią.
- Na dnie ułóż kilka centymetrów starego kompostu lub ziemi ogrodowej. Taki podkład dostarczy mikroorganizmów rozpoczynających rozkład.
- Dodaj warstwę grubszych gałęzi, łętów i rozdrobnionych pędów. Utworzą drenaż i kanały, którymi powietrze będzie docierać do dolnej części pryzmy.
- Układaj naprzemiennie warstwy materiału zielonego i brązowego. Mokre resztki przykrywaj suchymi liśćmi, słomą lub pociętym kartonem.
- Co pewien czas dodaj cienką warstwę ziemi ogrodowej albo dojrzałego kompostu. Nie ubijaj materiału, ponieważ ograniczysz napowietrzanie.
- Uformuj pryzmę do wysokości około 1,5 m i zabezpiecz jej wierzch przed intensywnymi opadami.
Jak układać warstwy w kompostowniku?
Podstawą jest mieszanie materiału zielonego, czyli wilgotnego i bogatego w azot, z materiałem brązowym, który dostarcza węgla i poprawia strukturę pryzmy. Jesienią tego drugiego zwykle jest dużo, ale nie warto wrzucać samych liści. Bez domieszki świeżych resztek rozkład będzie wolniejszy.
| Typ materiału | Co zawierać? | Czego unikać i o czym pamiętać? |
|---|---|---|
| Materiał zielony | Skoszona trawa, obierki warzyw i owoców, fusy z kawy i herbaty, zwiędłe kwiaty, świeże resztki roślin | Trawę dodawaj cienkimi warstwami, ponieważ gruba warstwa może się zbić i zacząć gnić |
| Materiał brązowy | Suche liście, drobne gałęzie, słoma, siano, zrębki, trociny bez chemicznych dodatków, niezadrukowany karton | Nie twórz grubej, jednolitej warstwy samych liści. Mieszaj je z materiałem zielonym |
Liście przed wrzuceniem warto rozdrobnić kosiarką z koszem. Pocięty materiał zajmuje mniej miejsca, lepiej miesza się z trawą i szybciej nasiąka wodą. Suche liście możesz też przechowywać obok kompostownika w workach z otworami albo ażurowym koszu. Taki zapas przyda się zimą i wiosną do przykrywania świeżych resztek kuchennych.
Najprostsza zasada brzmi: każdą mokrą porcję odpadów przykryj suchym materiałem brązowym. Dzięki temu ograniczysz zbrylanie, nieprzyjemny zapach i nadmiar wilgoci.
Czego nie wrzucać do kompostownika?
Kompostownik nie zastępuje kosza na odpady. Do zimnej, świeżo założonej pryzmy nie trafiają materiały, które przyciągają zwierzęta, mogą zawierać patogeny albo zanieczyścić gotowy kompost:
- Mięso, ryby, kości, nabiał i tłuszcze.
- Chore rośliny oraz części silnie zaatakowane przez szkodniki.
- Chwasty z dojrzałymi nasionami.
- Liście z ruchliwych lub zimą solonych ulic.
- Plastik, szkło, metal, folie, tkaniny syntetyczne i zadrukowany, kolorowy papier.
- Odchody psów i kotów oraz zużyty żwirek.
Nie dodawaj także liści orzecha włoskiego do zwykłej pryzmy. Zawierają juglon, związek mogący hamować wzrost niektórych roślin. W przypadku jesiennego, chłodnego kompostu nie ma pewności, że ulegnie on rozkładowi w stopniu wystarczającym do bezpiecznego wykorzystania kompostu w ogrodzie.
Jak zabezpieczyć kompostownik na zimę?
Jesienią większym problemem niż sam mróz jest nadmiar wody. Przemoczona i zbita pryzma traci dostęp powietrza, dlatego przed zimą sprawdź, czy woda nie stoi wokół kompostownika. W razie potrzeby rozluźnij materiał widłami i dodaj suche liście, słomę albo pocięty karton.
Wierzch pryzmy osłoń daszkiem, matą słomianą lub warstwą suchych liści. Osłona powinna ograniczać bezpośredni napływ deszczu, ale nie może szczelnie owijać całej konstrukcji folią. Boki pozostaw przewiewne, aby zachować wymianę powietrza. Warstwa słomy lub liści działa też jak izolacja i pomaga utrzymać wyższą temperaturę wewnątrz pryzmy.
Przed nadejściem mrozów przygotuj zapas suchych liści, drobnych gałęzi i niezadrukowanego kartonu. Podczas długotrwałego mrozu nie przerzucaj zamarzniętej pryzmy. Zimą proces rozkładu zwolni, a po odmarznięciu ponownie przyspieszy.
Jesienny kompostownik nie wymaga skomplikowanej konstrukcji. Wystarczy przewiewna skrzynia lub pryzma, warstwa gałęzi na dnie, regularne mieszanie materiałów zielonych i brązowych oraz suchy zapas liści na okres zimowy.
