Jesień w warzywniku może wydłużyć tegoroczne zbiory albo przygotować grządki na bardzo wczesną wiosnę. Sałaty, rzodkiewkę i szpinak sieje się z myślą o szybkim plonie, natomiast marchew, pietruszkę czy czosnek ozimy – tak, aby przetrwały zimę i ruszyły przy pierwszym ociepleniu.
Jak przygotować grządki po letnich zbiorach?
Jesienne siewy najlepiej zaplanować na stanowiskach zwolnionych przez ogórki, fasolkę lub wczesne warzywa. Ziemia powinna być oczyszczona, lekko spulchniona i przepuszczalna. Jeśli wybierasz miejsce pod uprawę zimującą, postaw na słoneczną grządkę osłoniętą od silnego wiatru.
Przygotowanie stanowiska zajmuje niewiele czasu:
- Usuń resztki roślin, chwasty i większe korzenie z poprzedniej uprawy.
- Spulchnij wierzchnią warstwę gleby i wyrównaj powierzchnię grabiami.
- Wymieszaj z podłożem dojrzały kompost lub łagodny nawóz naturalny, bez świeżego obornika.
- Podlej grządkę przed siewem, jeśli gleba jest sucha, a następnie wybierz miejsce możliwie jasne i osłonięte.
Co i kiedy siać w warzywniku jesienią?
Termin trzeba dopasować do celu. Siew późnoletni i wczesnojesienny ma dać plon jeszcze przed zimą. Siew ozimy, nazywany także przedzimowym, wykonuje się tak późno, aby nasiona nie zdążyły wykiełkować. Przetrwają pod ziemią i rozpoczną wzrost wiosną.
| Warzywo | Termin siewu lub sadzenia | Cel |
|---|---|---|
| Sałata | Druga połowa sierpnia – początek września | Zbiór jesienny, czasem przezimowanie |
| Rzodkiewka | Sierpień – początek września lub późną jesienią | Zbiór jesienny albo siew przedzimowy |
| Szpinak | Sierpień – wrzesień, a także późna jesień | Zbiór jesienny i wiosenny |
| Roszponka | Druga połowa sierpnia – wrzesień | Zbiór jesienny i zimowy |
| Czosnek ozimy | Zwykle koniec października, po 25 października | Przezimowanie i wcześniejszy zbiór w kolejnym sezonie |
| Marchew i pietruszka | Późna jesień, często listopad | Siew przedzimowy i wczesne wschody wiosną |
Warzywa liściowe, takie jak sałata, szpinak, roszponka, mizuna i musztardowce, rosną stosunkowo szybko i dobrze znoszą krótszy dzień. Przy sprzyjającej pogodzie dostarczają liści jesienią, a niektóre mogą pozostać na grządce aż do wiosny. Szpinak najlepiej siać na głębokości około 1,5–2 cm, w rzędach oddalonych mniej więcej o 20–25 cm.
Rzodkiewka oraz koper również nadają się na późny siew, ale trzeba zapewnić im wilgotne podłoże. Jeśli zależy Ci na plonie wiosennym, wybieraj odmiany wczesne lub przeznaczone do siewu ozimego. Czosnek sadzi się z pojedynczych, zdrowych ząbków na głębokości około 5–8 cm. Z kolei zimującą dymkę umieszcza się w gruncie zwykle w drugiej połowie września.
Poplon to jeszcze inny cel jesiennego obsiewania grządki. Nie chodzi wtedy o zbiór warzyw, lecz o wykorzystanie wolnego miejsca i ochronę gleby przed pozostawieniem jej bez okrywy. W warzywniku można przeznaczyć na ten cel część stanowiska, której nie planujesz obsiać warzywami na jesień lub zimę.
Siew przedzimowy – na czym polega?
Siew przedzimowy wykonuje się pod koniec jesieni, gdy ochłodzenie jest już blisko, ale ziemia nie zdążyła zamarznąć. Nasiona marchwi, pietruszki, koperku lub rzodkiewki powinny jedynie spęcznieć. Jeżeli wykiełkują przed nastaniem mrozu, młode rośliny mogą przemarznąć.
Rowki można przygotować wcześniej, zanim podłoże stwardnieje. Nasiona sieje się nieco głębiej niż wiosną, a często także gęściej, ponieważ część może nie przetrwać bardzo mroźnej zimy. Wiosną nadmiar siewek trzeba będzie usunąć, ale młode listki można wykorzystać w kuchni.
Uwaga na zbyt ciepłą jesień. Pośpiech przy siewie ozimym zwiększa ryzyko przedwczesnych wschodów i przemarznięcia. Terminy traktuj orientacyjnie, obserwuj temperaturę gleby i wybieraj odmiany opisane jako zimujące lub przeznaczone do siewu przedzimowego.
Agrowłóknina ogranicza wpływ mrozu i wysuszającego, zimowego wiatru. Przydaje się szczególnie na bezśnieżnych stanowiskach oraz przy silnych spadkach temperatury. Możesz nią osłonić szpinak, sałatę, roszponkę, dymkę i czosnek ozimy. W szklarni lub inspekcie delikatne warzywa liściowe mają stabilniejsze warunki, choć także tam nie należy dopuszczać do nadmiernej wilgoci.
Co zostawić na grządce do zimowego zbioru?
Nie wszystkie warzywa wysiewa się jesienią. Jarmuż i brukselka mogą rosnąć od wiosny, a ich zbiór przypada właśnie na chłodniejsze miesiące. Po pierwszych przymrozkach ich smak zwykle łagodnieje. Na zimowej grządce można pozostawić także pory, które przy łagodnej pogodzie nadają się do bieżącego wykopywania.
- Świeże liście jesienią i zimą z sałaty, szpinaku oraz roszponki.
- Wcześniejszy start marchwi, pietruszki i koperku wiosną.
- Większe główki czosnku z sadzenia jesiennego niż z późnego sadzenia wiosennego.
- Lepsze wykorzystanie grządek, które po letnich zbiorach pozostałyby puste.
Najprościej zacząć od niewielkiej powierzchni. Jedną część grządki przeznacz na szpinak lub roszponkę do jesiennego zbioru, a drugą obsiej późną jesienią marchwią albo pietruszką. Dzięki temu sprawdzisz, jak dana odmiana reaguje na warunki w Twoim ogrodzie, bez ryzyka utraty całego miejsca uprawowego.
