Rośliny w donicach są bardziej narażone na przemarzanie niż te rosnące w gruncie, ponieważ ich korzenie nie korzystają z naturalnej izolacji ziemi. Najważniejsze jest zabezpieczenie donicy od spodu i boków, a dopiero później części nadziemnej. Trzeba też zostawić roślinie dostęp powietrza i podlewać ją w bezmroźne dni.
Dlaczego rośliny w donicach wymagają ochrony?
W pojemniku bryła korzeniowa jest niewielka, a mróz może przenikać do niej ze wszystkich stron. Zamarznięte podłoże uniemożliwia korzeniom pobieranie wody. Jeśli liście lub igły nadal ją oddają, roślina cierpi z powodu suszy fizjologicznej, czyli niedoboru wody mimo tego, że znajduje się ona w podłożu, ale pozostaje niedostępna dla korzeni.
Na takie warunki szczególnie narażone są rośliny zimozielone, między innymi bukszpany, jałowce, cyprysiki i małe żywotniki. Ochrony potrzebują też hortensje ogrodowe, róże, lawenda, wrzosy oraz młode rośliny o słabo rozwiniętym systemie korzeniowym. Gatunek odporny w gruncie również może ucierpieć w cienkiej, szybko wychładzającej się donicy.
Materiały do zabezpieczenia roślin
Przed rozpoczęciem pracy przygotuj materiały do izolacji pojemnika, okrycia pędów i stabilnego przymocowania osłon:
- Styropian – pod donicę oraz, w razie potrzeby, do obłożenia jej boków.
- Folia bąbelkowa – do owinięcia ścianek donicy, nie do przykrywania rośliny.
- Biała agrowłóknina zimowa – do ochrony części nadziemnej przed mrozem i wiatrem.
- Juta, słomiana mata lub tektura falista – jako oddychająca warstwa osłonowa.
- Sznurek jutowy lub bawełniany – do luźnego przymocowania materiałów.
- Kora, suche liście, słoma albo stroisz – do osłonięcia powierzchni podłoża.
- Nożyce – do usunięcia suchych i uszkodzonych pędów.
Materiały zakładane bezpośrednio na roślinę muszą przepuszczać powietrze. Ich zadaniem jest ograniczenie wychładzania i wysychania, a nie szczelne zamknięcie pędów.
| Materiał | Zastosowanie | Uwagi |
|---|---|---|
| Folia bąbelkowa | Izolacja boków donicy | Nie owijać nią pędów ani liści |
| Agrowłóknina | Okrycie części nadziemnej | Najlepiej użyć białej włókniny, która przepuszcza powietrze |
| Styropian | Izolacja spodu i boków pojemnika | Spowalnia wychładzanie bryły korzeniowej |
| Juta | Osłona donicy lub dodatkowa warstwa na pędach | Przepuszcza powietrze i może zastąpić folię dekoracyjną |
Jak zabezpieczyć rośliny w donicach przed mrozem?
Najlepiej rozpocząć przygotowania przed nadejściem trwałych mrozów, ale nie zakładać osłon zbyt wcześnie. Gdy temperatura przez kilka dni utrzymuje się poniżej zera, wykonaj kolejne czynności:
- Sprawdź donicę i roślinę – usuń suche pędy, chore liście i przekwitłe części. Upewnij się, że pojemnik nie ma pęknięć, a odpływ nie jest zatkany.
- Odizoluj donicę od podłoża – ustaw ją na grubej płycie styropianowej, drewnianej desce albo stabilnych podkładkach. To ważny krok, ponieważ zimna posadzka lub grunt szybko odbiera ciepło od spodu. Sama izolacja boków nie zastąpi tej warstwy.
- Owiń boki pojemnika – zastosuj folię bąbelkową, tekturę falistą, jutę, słomę albo matę izolacyjną. Przy małych donicach możesz wstawić pojemnik do większej skrzyni lub kartonu i wypełnić wolną przestrzeń suchymi liśćmi, korą, słomą albo kawałkami styropianu.
- Zabezpiecz powierzchnię podłoża – ułóż na niej warstwę kory, suchych liści lub stroiszu. Nie zasypuj jednak całkowicie nasady pędów materiałem, który zatrzymuje wilgoć.
- Okryj część nadziemną – owiń roślinę białą agrowłókniną, jutą lub słomianą matą. Osłona powinna mieć trochę luzu, aby nie przygniatała pędów i pozwalała na cyrkulację powietrza.
- Ustaw donice w zacisznym miejscu – najlepiej przy ścianie budynku, pod zadaszeniem lub w narożniku tarasu. Zgrupowanie kilku pojemników ogranicza działanie wiatru i ułatwia ich wspólne osłonięcie.
W przypadku większych pojemników możesz połączyć kilka warstw. Najpierw zaizoluj donicę od spodu, następnie owiń jej boki folią bąbelkową lub styropianem, a całość osłoń jutą albo agrowłókniną. Folia bąbelkowa tworzy barierę termiczną wokół bryły korzeniowej, natomiast agrowłóknina chroni pędy przed wiatrem i nadmiernym parowaniem.
Przy mocowaniu nie zaciskaj sznurka zbyt mocno. Osłona powinna stabilnie trzymać się podczas wiatru, ale nie może szczelnie przylegać do wszystkich pędów. Wrażliwe rośliny zimozielone mogą wymagać szczególnej ochrony przed zimowym słońcem, które zwiększa utratę wody.
Jakich błędów nie popełniać?
Nieprawidłowe okrycie może przynieść więcej szkody niż pożytku. Zwróć uwagę na najczęstsze problemy:
- Nie owijaj pędów folią malarską ani zwykłą folią. Materiał nie przepuszcza powietrza, sprzyja zaparzaniu rośliny i rozwojowi chorób.
- Nie używaj folii bąbelkowej do okrywania części nadziemnej. Jest przeznaczona do izolowania donicy, a nie liści i pędów.
- Nie zakładaj osłon zbyt wcześnie. Przy dodatnich temperaturach i dużej wilgotności pod osłoną może gromadzić się para, co zwiększa ryzyko gnicia.
- Nie stosuj czarnej agrowłókniny w miejscu nasłonecznionym. Ciemny materiał może się nagrzewać i powodować gwałtowne zmiany temperatury.
- Nie pomijaj spodu donicy. Nawet gruba warstwa na bokach nie ochroni korzeni przed wychładzaniem od zimnej posadzki.
Jak pielęgnować rośliny w czasie zimy?
Osłonięta roślina nadal wymaga kontroli. W czasie odwilży sprawdź, czy wiatr nie przesunął materiału i czy podłoże nie jest całkowicie suche. Rośliny podlewaj tylko w bezmroźne dni, najlepiej wtedy, gdy ziemia jest sucha. Woda nie powinna długo zalegać w donicy, ponieważ zamarzanie mokrego podłoża może uszkodzić korzenie.
Rośliny zimozielone potrzebują szczególnej uwagi, bo także zimą tracą wodę przez liście lub igły. Nie podlewaj ich podczas mrozu ani tuż przed jego nadejściem. Kontroluj też ciężar śniegu na osłonach i pędach, aby nie dopuścić do ich połamania.
Przed zimą sprawdź, czy:
- donica jest stabilna i nie ma pęknięć,
- suche oraz uszkodzone pędy zostały usunięte,
- roślina została podlana przed nadejściem mrozów,
- pojemnik stoi na styropianie, desce lub innej izolacji,
- donice znajdują się w miejscu osłoniętym od wiatru.
Osłony zdejmuj stopniowo, gdy pogoda zacznie się stabilizować. Przy zapowiadanych nocnych przymrozkach nadal możesz zakładać je na noc, a w dzień odsłaniać rośliny, aby nie dopuścić do przegrzania i nadmiernej wilgoci.
Najpierw chroń bryłę korzeniową – od spodu, boków i od góry – a dopiero potem pędy. Takie zabezpieczenie, połączone z przewiewną osłoną i podlewaniem podczas odwilży, daje roślinom w donicach najlepsze warunki do przetrwania zimy.
